1950

COC Utrecht

De oudste LHBTI+-organisatie

Het COC bestaat in Utrecht vanaf 1950. Jarenlang zat het verstopt in een werfkelder aan de Nieuwegracht. Lid worden kon in de beginjaren alleen met een schuilnaam en slechts als meerdere leden garant stonden.

‘Homoseksualiteit werd in de jaren vijftig meestal beschouwd als een aandoening of ziekte waarvoor je behandeld kon worden. Openlijk vertoon van homoseksueel gedrag was strafbaar. Het was niet verboden als twee volwassen mannen of twee vrouwen hand in hand liepen of een zoen uitwisselden, maar niemand deed dat natuurlijk. Op mannen die verder gingen in seksueel gedrag werd daarentegen een tijdlang actief jacht gemaakt. Meerderjarigen mochten geen seks hebben met minderjarigen van hetzelfde geslacht van 21 jaar of jonger. Daar kon je strafrechtelijk voor worden vervolgd. Reden genoeg om ondergronds en onzichtbaar te blijven. Het COC speelde een cruciale rol bij het bestrijden van deze en andere misstanden, discriminatie en was en is onmisbaar in de strijd voor en het behoud van gelijke rechten.

De eerste voorzitter van COC Utrecht heette Joop Damen Sterck. Hij woonde in een pand aan de Oudegracht 333. In het bovenhuis woonde Ina Boudier Bakker, de schrijfster. In de werfkelder onder het pand kwamen de COC leden samen met volledige instemming van Ina. Dat ging goed totdat er inval van de zedenpolitie plaatsvond.

Uiteindelijk, na veel omzwervingen, werd in 1964 het COC Trefcentrum aan de Nieuwgracht 28 in gebruik genomen, in de werfkelder. Jacques Drabbe, een pionier en toegewijd strijder voor homo-emancipatie en -acceptatie woonde op dat adres. In 2000 ontving hij van B&W Utrecht de Maartenspenning en in 2010 de Annie Brouwer Korf prijs voor zijn inzet.

Het COC verhuisde in 1979 naar de Oudegracht 221 en is daar tot 2007 gebleven. De exploitatie bleek toen niet meer haalbaar.

COC Midden-Nederland ging gelukkig wel door als belangenvereniging en is op vele terreinen actief, onmisbaar in de – nog steeds nodige- strijd voor acceptatie en tegen discriminatie van LHBTIQ+ers. Politieke belangenbehartiging, het organiseren van gezellige activiteiten, vergroten van zichtbaarheid, psychologische ondersteuning, voorlichting geven en verwelkomen van LHBTIQ+ vluchtelingen zijn onder meer zaken waar COC Midden-Nederland zich voor de volle honderd procent voor inzet. Het contactpunt van het COC bevindt zich in boekwinkel Savannah Bay in de Telingstraat 13 te Utrecht.

Kees van den Berg

Bronnen

 

Lieshout, Maurice van (2019) Porno, prostitutie en homoseksuele ontucht. De Utrechtse zedenpolitie in actie, 1946-1968. Oud-Utrecht, juni 2019, p. 77-85.

Lieshout, Maurice van (2019) Cultuur, ontspanning en confrontatie
De eerste dertig jaar van het Utrechtse COC, 1950 – 1979. Oud-Utrecht, juni 2019, p. 106-112.

Steege, Mariska van der & Wanda Zoet (red.) 2010. Durfteleven, zestig jaar geschiedenis van het COC in Utrecht. Utrecht: COC Midden-Nederland.